gr

......................................Σελίδες πολιτισμού της εφημερίδας "Αρκαδικό Βήμα" - * http://www.arkadiko.blogspot.gr/

~~~~~ ~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~
.....«Βρίσκω την τηλεόραση πολύ εκπαιδευτική: Κάθε φορά που κάποιος την ανοίγει, πάω σε άλλο δωμάτιο και διαβάζω». - Groucho Marx
~~~~~ ~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~

~~~~~~~~~~~~~~~~

~~~~~~~~~~~~~~~~
....................Επιμέλεια Σελίδας: Πάνος Αϊβαλής



Photobucket "Σκέφτομαι πως αυτά τα τρία συστατικά πρέπει νά 'χει η ζωή: το μεγάλο, το ωραίο και το συγκλονιστικό. Το μεγάλο είναι να βρίσκεσαι μέσα στην πάλη για μια καλύτερη ζωή. Όποιος δεν το κάνει αυτό, σέρνεται πίσω απ' τη ζωή. Το ωραίο είναι κάθε τι που στολίζει τη ζωή. Η μουσική, τα λουλούδια, η ποίηση. Το συγκλονιστικό είναι η αγάπη. Νίκος Μπελογιάννης

~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~

~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~
............................................................για τα γράμματα, τις τέχνες, τον πολιτισμό.................................................

Πέμπτη, 9 Φεβρουαρίου 2017

"ΙΦΙΓΕΝΕΙΑ" της ΜΑΡΙΑΣ ΤΣΑΚΙΡΗ, Αληθινές ιστορίες από τις εκδόσεις Ψυχογιός

   ΝΕΕΣ  ΕΚΔΟΣΕΙΣ  
"ΙΦΙΓΕΝΕΙΑ"
της ΜΑΡΙΑΣ ΤΣΑΚΙΡΗ
Λογοτεχνία  // Αληθινές ιστορίες
Σελίδες 472, Αθήνα 2017,
Εκδόσεις ΨΥΧΟΓΙΟΣ


«Μα τι τόσο σημαντικό έχει η ζωή σου για να γίνει βιβλίο;» ρώτησα αυθόρμητα την Ιφιγένεια σ’ εκείνη την πρώτη γνωριμία μας, τον χειμώνα του 1997. Όλα όσα μου είπε ήταν ανατριχιαστικά, φρικτά… Όσα άκουσα έκρυβαν τόση ασχήμια, που αναρωτιόμουν αν μπορούσα να τα διαχειριστώ. Κάθε λέξη πιο βαριά από την άλλη. Όλες μαζί ισοπεδωτικές. 
Χίλιες και μία ζωές στριμωγμένες σε τέσσερις δεκαετίες, που με έκαναν να καταλάβω πως απέναντί μου έχω έναν άνθρωπο με διαβολεμένη ψυχραιμία και προκλητικό θάρρος∙ συγχρόνως, μια απελπιστικά μελαγχολική και θλιμμένη γυναίκα με παγωμένη ψυχή, που τολμά να σε κοιτάξει κατάματα και να σου μιλήσει για εκείνη τη σχέση ντροπής με τον πατέρα της και για όλα όσα στιγμάτισαν την ύπαρξή της. 
Κάπως έτσι ξεκίνησε η αντίστροφη μέτρηση για την έκδοση αυτή. Μόνο που χαθήκαμε με την Ιφιγένεια. Και για περίπου είκοσι χρόνια η ιδέα του βιβλίου έμεινε μια ανικανοποίητη επιθυμία, ώσπου νίκησε η ανάγκη μας να φωνάξουμε δυνατά την αλήθεια και να σώσουμε όσο περισσότερες ζωές μπορούμε. Και την αλήθεια αυτή την κρατάτε στα χέρια σας.

~~~~~~~~~


H ΜΑΡΙΑ ΤΣΑΚΙΡΗ γεννήθηκε στην Κατερίνη και από το 1982 ζει στη Θεσσαλονίκη. Φοίτησε σε ιδιωτική σχολή δημοσιογραφίας και εργάστηκε ως συντάκτρια και ανταποκρίτρια σε εφημερίδες, περιοδικά αλλά και στο ραδιόφωνο. Επί δύο δεκαετίες δραστηριοποιήθηκε στον χώρο της τοπικής αυτοδιοίκησης και εργάστηκε ως υπεύθυνη γραφείου Τύπου. Είναι μέλος της ΕΣΗΕΜ-Θ. 
Το ΙΦΙΓΕΝΕΙΑ είναι το πρώτο της μυθιστόρημα.

Δευτέρα, 2 Ιανουαρίου 2017

Παρουσίαση στον Παρνασσό τα φετινά βιβλία των εκδόσεων Αρχείο, και ανάμεσά τους τα "Αττικά", χρονογραφήματα του Κώστα Βάρναλη

Nikos Sarantakos
published Μιλώντας στον Παρνασσό για τον Βάρναλη onWordPress.

Τη Δευτέρα 19 Δεκεμβρίου παρουσιάστηκαν στον Φιλολογικό Σύλλογο "Παρνασσός" τα φετινά βιβλία των εκδόσεων Αρχείο, και ανάμεσά τους τα "Αττικά", χρονογραφήματα του Κώστα Βάρναλη σε δική μου επιμέλεια, που τα έχω ήδη παρουσιάσει εδώ. Είναι βέβαια αλήθεια ότι σας έχω μιλήσει ξανά και ξανά γι' αυτόν τον τόμο, σε σημείο που κινδυνεύω να γίνω βαρετός. 
Από την άλλη, όμως, συνηθίζω τις παρεμβάσεις μου σε εκδηλώσεις, εκπομπές κτλ. να τις ανεβάζω στο ιστολόγιο, κι έπειτα στην ομιλία μου παρέθεσα αρκετά αποσπάσματα από χρονογραφήματα του Βάρναλη, οπότε μπορείτε να πάρετε ακόμα μια γεύση από το βιβλίο. Στο τέλος του άρθρου έχω και ένα λινκ σχετικό με τα Αττικά. Η εκδήλωση στην ιστορική αίθουσα του Παρνασσού σημείωσε επιτυχία. Είχα τη χαρά να δω από κοντά κάμποσους φίλους του ιστολογίου, που με τίμησαν με την παρουσία τους, και τα είπαμε έστω και σύντομα πριν αρχίσει η εκδήλωση ή με μεγαλύτερη άνεση στον μπουφέ μετά την εκδήλωση -και με μερικούς και ακόμα πιο μετά. Καλησπέρα από εμένα, σας ευχαριστώ πολύ που ήρθατε σε τούτη την ιστορική για τα ελληνικά γράμματα αίθουσα για αυτή την παρουσίαση.


Παρασκευή, 18 Νοεμβρίου 2016

Κυκλοφόρησε το νέο Ιστορικό Μυθιστόρημα "ΟΙ ΑΝΕΜΟΙ ΤΟΥ ΧΡΟΝΟΥ"της ΕΛΕΝΗΣ ΤΣΑΜΑΔΟΥ, από τις εκδόσεις Ψυχογιός

  ΒΙΒΛΙΟ // ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ  
     Ελληνική λογοτεχνία

"ΟΙ ΑΝΕΜΟΙ ΤΟΥ ΧΡΟΝΟΥ"
ΕΛΕΝΗ ΤΣΑΜΑΔΟΥ
Ιστορικό Μυθιστόρημα
Σελίδες : 688

1453, 1999. Δύο χρονολογίες-ορόσημα. Η πρώτη σηματοδοτεί το τέλος μιας χιλιόχρονης αυτοκρατορίας, η δεύτερη το τέλος μιας χιλιετίας. 

Στην Αθήνα τού σήμερα ένας δικηγόρος ακολουθεί μια μυστηριώδη καλόγρια στην πορεία της πίσω στον χρόνο και στον χώρο∙ στην Πελοπόννησο των Φράγκων και των Βυζαντινών Δεσποτών, στα σκαλαβοπάζαρα της Μπαρμπαριάς και στην Κωνσταντινούπολη του τέλους. 
Παράλληλες ζωές και ιστορίες. Άρχοντες και τυχοδιώκτες, πειρατές και σκλάβοι, γυναίκες τρυφερές και πολεμιστές, σοφοί και ιερωμένοι, πατριώτες και προδότες. Έρωτες χωρίς αύριο. Χαμένα όνειρα και πατρίδες. Το ξύπνημα της ελληνικής συνείδησης, η πρώιμη αναγέννηση στον Μυστρά και η μεταλαμπάδευση της αρχαίας σοφίας στη Δύση. Όλα μπλεγμένα και δεμένα με αόρατες κλωστές στον αργαλειό του χρόνου. 
Τι είναι αυτό που συνδέει την Κλαίρη της νιότης, την Ανέζα των Φράγκων, Αγνή των Ελλήνων, με την αλλόκοτη καλόγρια που θέλει να γυρίσει τον χρόνο πίσω για να αλλάξει τον ρου της Ιστορίας; Και ο δικηγόρος; Τι θα κάνει; Θα θελήσει να γυρίσει και αυτός τον χρόνο και ν’ αλλάξει κάποιες παλαιότερες αποφάσεις του ή θα επιλέξει να αφήσει τους ανέμους του χρόνου να σκορπίσουν το παρελθόν σαν φύλλα φθινοπώρου; 
Ένα ιστορικό μυθιστόρημα γραμμένο με σεβασμό στην Ιστορία, που θα αγαπηθεί και θα συγκινήσει με τις αναφορές σε γνωστές και άγνωστες πτυχές της.

~~~~~~~~~~~~~~~~~


Η ΕΛΕΝΗ Κ. ΤΣΑΜΑΔΟΥ σπούδασε νομικά στο Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, καθώς και International Legal Studies στο American University, Washington College of Law. Σταδιοδρόμησε ως δικηγόρος στην Εθνική Τράπεζα της Ελλάδος από το 1966 μέχρι το 2000, οπότε αποχώρησε με τον ανώτατο βαθμό ιεραρχίας. Ασχολήθηκε κυρίως με θέματα Διεθνών Συναλλαγών και Ιδιωτικοποιήσεων. Τα έτη 2000-2004 εργάστηκε ως ειδική σύμβουλος σε νομικά θέματα των Υπουργών Ανάπτυξης, και Οικονομίας και Οικονομικών. Είναι παντρεμένη και έχει δύο κόρες. Από τις Εκδόσεις ΨΥΧΟΓΙΟΣ κυκλοφορούν επίσης τα μυθιστορήματά της ΟΙ ΘΕΟΙ ΠΕΘΑΝΑΝ ΣΤΗ ΡΩΜΗ, το οποίο έχει μεταφραστεί στα γερμανικά με τον τίτλο EIN KÖNIGREICH FÜR EIN GRAB, Η ΕΤΑΙΡΑ ΤΟΥ ΜΕΓΑΛΟΥ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥ, Ο ΧΟΡΟΣ ΤΩΝ ΜΥΣΤΙΚΩΝ, ΤΗΣ ΖΩΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΑΓΑΠΗΣ, Ο ΕΠΙΣΚΕΠΤΗΣ ΤΟΥ ΟΝΕΙΡΟΥ, ΥΣΤΕΡΟΓΡΑΦΟ ΖΩΗΣ και ΟΙ ΑΝΕΜΟΙ ΤΟΥ ΧΡΟΝΟΥ.

Τετάρτη, 12 Οκτωβρίου 2016

Απόσπασμα από το μυθιστόρημα του Βασίλη Κουνέλη "Νοματαίος", εκδ. Ωκεανίδα


Vasilis Kounelis
Συγγραφέας, Νομικός

...Ερχόμαστε εμείς σειρές τρια τρια, με τα μπογαλάκια, άλλος στην αμασκάλη, με τα πόδια –μπάφ να πηγαίνουνε πέρα δώθε, τόσο εγκληματίες ήμαστε -πάνε μας εφάγαν τα παλιόσκυλα! Φτάκαμε κάτω, στους στρατώνες με τα τζέϊμς, μας επετάξανε μέσα στ’ Ανάπλι. 

Το παπόρι μετά και στη Γυάρο. 
«Ήταν ξερότοπος η Γυάρος, ένας ευκάλυπτος ήταν εκεί, δεν ξέρω αν ζει, τώρα που φύγαμε;» 
«Κάτσαμε δυόμισυ μήνες, κοντά τρείς. Ήμαστε καμιά δωδεκαριά –δεκατρείς χιλιάδες, ούλο ταλαίπωρος λαός. 
Όταν καθησύχασε το πράμα ήρθε ο Παττακός». 
«Και δεν αντιδράσατε μπάρμπα Γιώργη στον Παττακό;» ρώτησα ‘γω. 
«Τι να κάναμε; Πετάγαμε πέτρες στη θάλασσα για να τη μαλώσουμε. Τίποτα δεν κάναμε!» 
«Τις πρώτες μέρες εκακοπεράσαμε, να φτιάξουμε τις σκηνές μας, ουρητήρια, μαγειρεία.
Έβγαλε ένα λόγο εκεί τελοσπάντων ο Παττακός! Έλεγε…
Εκεί που λες ήτανε ένας Κρητικός, Βασίλη (Τσονάρα) τον ελέγανε... Θα 'τανε δυο μέτρα αψηλός αλλά ήρθε με κάτι σαγιονάρες, πολύ φτωχός ο άνθρωπος, κι, όπως μας έλεγε, έμενε σ ‘ένα μέρος σαν τη Καστανιά που βγάνει το νερούλι ή τη Βαστανίτσα, κι ‘χε και πέντε, έξη, οκτώ παιδάκια, κάτι περιβολάκια και με τον Παττακό παγαίνανε μαζί στο Σχολαρχείο. 
Όταν ήρθε κει λοιπόν ο Παττακός, βγαίνει ο Βασίλης μπροστά από τη γραμμή: 
«Γαμώ την Παναγία σου, ρε πούστη Παττακέ μαζί πηγαίναμε σχολείο! Εσύ Κυβέρνηση κι εγώ φυλακή;».
Σφαίρα πάνω του οι χωροφυλάκοι, αλλ’ ήτανε ταλαίπωρος από πείνα, τον εκαρτέρεσανε με καλό τρόπο οι χωροφυλάκοι, να μην λέμε ότι ήσανε όλοι και…
Μετά τέσσερις -πέντε μέρες τον εχάσαμε τον Βασίλη, τον απόλυκε ο Παττακός». 
Από την αφήγηση του Γιώργη στον Νοματαίο, που αν συνέχιζε να μιλά, τώρα θα 'λεγε:.Τώρα πάει, τόνε θάψανε, σκαπέτησε κι ο Παττακός...

Κυριακή, 2 Οκτωβρίου 2016

Ντοστογιέφσκι: Καλός άνθρωπος είναι αυτός που ξέρει να αγκαλιάσει έναν άλλον άνθρωπο

Μερικά από τα πιο γνωστά ρητά του διάσημου Ρώσου συγγραφέα.

1- Πρέπει να αγαπάς την ζωή περισσότερο από το ίδιο το νόημα της ζωής.

2- Ένα καινούργιο βήμα, μια καινούργια λέξη είναι ό,τι οι άνθρωποι φοβούνται.

3- Υπάρχουν όρια στο μυαλό του κάθε ενός, που πέρα από αυτά είναι επικίνδυνο να περάσεις. Μόλις περάσεις την γραμμή, είναι αδύνατο να γυρίσεις πίσω.

4- Η ευτυχία δεν βρίσκεται στην ευτυχία αλλά στην προσπάθεια για αυτήν.

5- ‘Όταν σταματάς να διαβάζεις βιβλία, παύεις να σκέφτεσαι.

6- Η ευτυχία δεν βρίσκεται στο να περιορισμό αλλά στον έλεγχο το εαυτού σου.

7- Η ευτυχία δεν αποκτάται με τα εύκολα πλούτη αλλά όταν μοχθήσεις για να τα αποκτήσεις.

8- Σε μια καρδιά που αγαπά πραγματικά ή η ζήλια θα σκοτώσει την αγάπη ή η αγάπη θα σκοτώσει την ζήλια.

9- Δεν χρειάζεται πολύ για να καταστρέψεις έναν άνθρωπο. Το μόνο που χρειάζεται είναι να τον πείσεις ότι η δουλειά που κάνει στερείται εντελώς και αναμφισβήτητα κάθε χρησιμότητα και νόημα.

10- Η σιωπή είναι πάντα όμορφη και το σιωπηλό πρόσωπο είναι πάντα όμορφο από αυτό που μιλάει.

11- ‘Ένα πρόσωπο μπορεί να είναι σοφό αλλά για να ενεργήσει σοφά, μόνο η εξυπνάδα δεν φτάνει.

12- Δεν θα φτάσεις ποτέ στον προορισμό σου αν σταματάς και ρίχνεις πέτρες σε κάθε σκυλί που γαβγίζει.

13- Θέλω να μιλήσω για όλα με ένα τουλάχιστον πρόσωπο όπως μιλάω για τα πράγματα με τον εαυτό μου.

14- Είναι απίστευτο τι μπορεί να κάνει μια αχτίδα του ήλιου στην ψυχή σου.

15- Κανείς πρέπει να μιλά ανοιχτά με τους άλλους ώστε να αποκαλύπτει τις σκέψεις του μέσα από το πρόσωπό του, που δείχνει την ανησυχία που κρύβει η καρδιά του. Μια λέξη που λέγεται με πειθώ, με απόλυτη ειλικρίνεια και χωρίς κανένα δισταγμό, ενώ κοιτάς τον άλλον μέσα στα μάτια σημαίνει πολλά περισσότερα από ότι πολλές σελίδες από ένα βιβλίο.

16- Κανείς αισθάνεται να πνίγεται χωρίς ένα σκοπό στην ζωή.

17- Η ψυχή γιατρεύεται όταν είσαι κοντά σε παιδιά.

18- Ακόμη και με τα χέρια δεμένα μπορεί κανείς να κάνει το καλό, αν το θέλει.

19- Η ομορφιά θα σώσει τον κόσμο.

20- Οι άνθρωποι μερικές φορές μιλάνε για θηριώδη κακία αλλά αυτό είναι μεγάλη αδικία για τα θηρία. Ένα θηρίο δεν μπορεί ποτέ να είναι τόσο κακό όσο ο άνθρωπος, τόσο επιδέξια κακό.

21- Οι μεγάλοι δεν ξέρουν ότι ένα παιδί μπορεί να δώσει μια πολύ καλή συμβουλή ακόμη και για την πιο σοβαρή περίπτωση.

22- Μην γεμίζεις την μνήμη σου με όλες εκείνες τις φορές που αισθάνθηκες να σε προσβάλλουν. Ίσως καταλήξεις να μην έχεις χώρο για τις υπέροχες στιγμές που πέρασες.

23- ‘Ένας άνθρωπος που ξέρει πως να αγκαλιάσει έναν άλλον, είναι καλός άνθρωπος.


__________

Παρασκευή, 16 Σεπτεμβρίου 2016

Ο ΛΟΓΟΣ ΣΤΟΥΣ ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

Ενας καινούργιος χάρτης

syggrafeis.jpg

Ιωάννα Μπουραζο­πούλου, Γιάννης Παλαβός, Χρήστος Χρυσόπουλος


Ποιο είναι το προφίλ της «νέας» ελληνικής λογοτεχνίας; Πού εντοπίζονται οι καινοτομίες της μετά το 2000; Πώς εκφράζεται η πολυμορφία της στα είδη και στις θεματικές που καλλιεργούνται από τους δόκιμους συγγραφείς;
Ποιες τάσεις επικρατούν; Από ποιους δρόμους συναντά την κοινωνία και την πολιτική; Πώς έχει επηρεαστεί το προφίλ της από την κρίση; Πόσο ευρύχωρη είναι απέναντι σε φωνές που έρχονται από «αλλού»;
Τα παραπάνω ερωτήματα μπορεί να απασχολούν εργαστηριακά κάποιες νεοελληνικές έδρες αλλά ποτέ δεν έχουν συζητηθεί «επίσημα», μεταξύ συγγραφέων εντός των τειχών. Αυτή η δημόσια χαρτογράφηση και αυτο-τοποθέτηση πραγματοποιήθηκε για πρώτη φορά στη Μόσχα, στο πλαίσιο των εκδηλώσεων του Ελληνικού Ιδρύματος Πολιτισμού για τη Διεθνή Eκθεση Βιβλίου.
Στο πάνελ ήταν η 48χρονη Ιωάννα Μπουραζοπούλου, μια συγγραφέας του πολιτικού φανταστικού που επινοεί μελλοντολογικούς κόσμους και υποβλητικές εικόνες, σαν να χρησιμοποιεί παραμορφωτικούς καθρέφτες για να προσεγγίσει την ελληνική περίπτωση μέσα στην Ευρώπη, και το ζήτημα των αόρατων συνόρων στα Βαλκάνια (Ο δράκος της Πρέσπας Ι, Τι είδε η γυναίκα του Λωτ κ.ά.).
Δίπλα της ο 48χρονος Χρήστος Χρυσόπουλος, ένας πολυμορφικός συγγραφέας που γράφει νουβέλες, αφηγήματα, χρονικά, δοκίμια και καλλιεργεί συστηματικά μια λογοτεχνία του «συγγραφικού εργαστηρίου» ενώ τον απασχολεί και η άποψη του Αγκάμπεν ότι: «Η βεβήλωση του αβεβήλωτου είναι το καθήκον της γενιάς που έρχεται» (Ο βομβιστής του Παρθενώνα, Φακός στο στόμα κ.ά.).
Μαζί τους ο 36χρονος Γιάννης Παλαβός, ένας μινιατουρίστας συγγραφέας που ενδιαφέρεται για τον αποχρώντα λόγο και τον ψίθυρο. Και ξετυλίγει τις ιστορίες του σε ένα αιφνιδιαστικό περιβάλλον όπου κυριαρχεί το χιούμορ, ο παραλογισμός, η απορρύθμιση, αλλά και η αφαιρετική ή η ποιητική ατμόσφαιρα (Αστείο).
«Οι τάσεις που βλέπω να επικρατούν γενικότερα» σχολίασε ο Παλαβός «είναι τα ρεαλιστικά μυθιστορήματα που αποτυπώνουν την κρίση χωρίς λογοτεχνικούς όρους· είναι τα διηγήματα και οι νουβέλες που επιστρέφουν στην παράδοση, στην επαρχία, στην τοπική διάλεκτο· είναι οι ποιητικές συλλογές που κυκλοφορούν σε αυτοεκδόσεις.
Εγώ αναζητώ τους προγόνους μου κυρίως στον 19ο αιώνα και προσπαθώ να γράφω απλές ιστορίες. Απλές με τον τρόπο που το εννοεί ο Αργύρης Χιόνης μιλώντας για την ποίηση. Να είναι σαν ζαχαρωμένο βότσαλο. Κάθε φορά που πας να γλυκαθείς, να σπας τα δόντια σου».
«Η ελληνική λογοτεχνία εξακολουθεί να δείχνει μεγάλη αγάπη για το ρεαλιστικό μυθιστόρημα» σημείωσε και η Μπουραζοπούλου. «Της επιτρέπει να συμφιλιωθεί με τα μεγάλα τραύματα της Ιστορίας, με τη Μικρασιατική Kαταστροφή, τον Εμφύλιο κ.ά. με ομοιοπαθητικό τρόπο. Η μεταφορά, η αλληγορία, η λοξή ματιά, γεννούν τη δυσπιστία στον Eλληνα αναγνώστη. Ωστόσο τελευταία η λογοτεχνία του φανταστικού εντάσσεται στα ανερχόμενα είδη.
»Τα πολιτικά στοιχεία που βρίσκουν στα έργα μου είναι συνειδητά. Εκτός από την πλοκή και τους χαρακτήρες, επινοώ και ένα ολοκληρωμένο σύστημα, γεμάτο στοιχεία εξωφρενικά ή παράλογα, που χαρακτηρίζεται από σχέσεις εξουσίας και πολιτικές νόρμες απέναντι στις οποίες οι ήρωες θα υποχρεωθούν να επαναπροσδιορίσουν το στίγμα τους.
»Αυτή είναι μια διαδικασία πολιτικής συνειδητοποίησης. Η διαφορά μου από τους πολιτικούς συγγραφείς είναι στις προτεραιότητες και στις προθέσεις. Εκείνοι καίγονται να μεταδώσουν την άποψή τους, εγώ θέλω να μοιραστώ την αμφιβολία μου. Εκείνοι καταγγέλλουν, εγώ συμπονώ. Και δεν πρόκειται να παραχωρήσω ούτε ένα εκατοστό από τη μαγεία του μύθου, για να κερδίσω ένα στρέμμα σε πολιτική ευστοχία».
Ο Χρυσόπουλος κινείται σε τελείως διαφορετικά νερά: «Η δική μου λογοτεχνία αποστρέφεται τη γραμμική αφήγηση, χρησιμοποιεί τεκμήρια ή ψευδο-τεκμήρια και είναι αναστοχαστική. Ειδικότερα, προσπαθεί να θολώσει το όριο ανάμεσα στο πραγματικό και στο μη πραγματικό και βλέπει το μεταμοντέρνο με μια κατεύθυνση προς τον ρεαλισμό.
»Αυτή μου η άποψη διαμορφώθηκε μέσα από την ιδιοσυγκρασιακή μου διαδρομή, όπου ο ένας συγγραφέας με οδηγούσε στον άλλον, ο Πλατόνοφ στον Δανιήλ Χαρμς, μέχρι να φτάσω στον κύκλο του Ουλιπό ή στην ποιήτρια Λόρα Τζάκσον».

Ο «Αλλος», η κρίση και το εκκρεμές

Στις αρχές του 2017 θα εκδοθεί μια συνθετική μελέτη που θα χαρτογραφήσει το τοπίο της ελληνικής πεζογραφίας από το 1974 μέχρι τις μέρες μας, από σκοπιά θεματική. Θα είναι το Σε τροχιά εκκρεμούς (Πόλις) του Βαγγέλη Χατζηβασιλείου, που, όπως εξηγεί, «δοκιμάζει να απαντήσει σ’ ένα θεμελιώδες ερώτημα: Πώς αντανακλάται η σχέση ατομικού και συλλογικού στην πεζογραφία των μεταπολιτευτικών ετών κατά τη διάρκεια των οποίων αλλάζουν ριζικά όλα τα προδικτατορικά δεδομένα της ελληνικής κοινωνίας.
Η πορεία, εντούτοις, της μεταπολιτευτικής πεζογραφίας δεν είναι αναπότρεπτη και θυμίζει περισσότερο την κίνηση του εκκρεμούς: από την κοινωνία προς το άτομο και από το άτομο προς την κοινωνία, κι αυτό όχι κατά την τάξη μιας αυστηρής χρονικής ακολουθίας, αλλά με έναν διάχυτο μάλλον τρόπο, που δείχνει ότι το εκκρεμές έχει τη δυνατότητα να κινείται χωρίς διακοπή σε όλο το μήκος της τεσσαρακονταετίας».
Στη Μόσχα πάντως οι συγγραφείς σχολίασαν ειδικότερα τη λογοτεχνική διαχείριση του «Αλλου» και της κρίσης. Παρατηρούμε πράγματι ότι ακόμα δεν έχει παραχθεί λογοτεχνία από μετανάστες-συγγραφείς με καταγωγή αφρικανική ή αραβική (Χρυσόπουλος).
Διότι και η κοινωνία και η πολιτεία τούς αντιμετωπίζουν με πρωτοφανή ρατσισμό (Παλαβός), οπότε δεν ζουν την ελληνική καθημερινότητα αλλά την καθημερινότητα της δικής τους κόλασης (Χατζηβασιλείου). Παρ' όλα αυτά, ενώ δεν εμφανίζονται ως συγγραφείς, εμφανίζονται ως λογοτεχνικοί ήρωες. Και μάλιστα, όχι πια ως εξωτικοί «άλλοι», αλλά ως συνομιλητές (Μπουραζοπούλου).
Αντίστοιχα εξελίσσεται και η «λογοτεχνία της κρίσης» από το 2010, που μας επιτρέπει να αναστοχαστούμε την ελληνική ταυτότητα μέσα από το πρίσμα της ετερότητας. Αν τώρα κάποιες εκδοχές της παρουσιάζουν προβλήματα δομής και επιδερμικότητας, άλλες φωτίζουν πλευρές λιγότερο αντιληπτές των γεγονότων και των φαινομένων που μας επιτρέπουν να καταλάβουμε καλύτερα τι συμβαίνει στην καθημερινότητά μας (Χατζηβασιλείου).
Η κρίση αντηχεί εντέλει στο σύνολο της συγγραφικής παραγωγής ακόμα και αν δεν αναφέρεται. Το φαιό χρώμα της διαφαίνεται στα στοιχεία του χαρακτήρα των λογοτεχνικών ηρώων. Ετσι συνέβαινε στα ερωτικά μυθιστορήματα που γράφτηκαν σε καιρό πολέμου. Ηταν «πολεμικά» ακόμα κι αν δεν είχε πέσει ούτε πιστολιά (Μπουραζοπούλου).
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ:
Eξι συγγραφείς για το Μan Booker

Κυριακή, 4 Σεπτεμβρίου 2016

Tεύκρος Μιχαηλίδης: Η εξουσία είναι η πιο μολυσματική ασθένεια της ανθρωπότητας

  Πολιτισμός //  Βιβλίο   


"Τόσα χρόνια ζω αρμονικά μέσα μου και ως επαγγελματίας μαθηματικός και ως ερασιτέχνης ιστορικός και ως καθ' έξιν παραμυθάς" λέει και αφήνει όλες τις αφορμές ανοιχτές να μιλήσουμε για το ιστορικό παρελθόν και το σήμερα έτσι όπως διαπλέκεται στα βιβλία του αλλά και στις ζωές μας.

Ο έρωτας κι ο βήχας, λένε, δεν κρύβεται. Ο Τεύκρος Μιχαηλίδης δεν έκρυψε ποτέ την αγάπη του για τα μαθηματικά και την αστυνομική λογοτεχνία, παρ' ότι την τελευταία προτιμά να την αποκαλεί λογοτεχνία της παραβατικότητας.
Μπορεί να άργησε να εμφανιστεί στο λογοτεχνικό προσκήνιο, ωστόσο με το πρώτο του κιόλας βιβλίο, τα «Πυθαγόρεια εγκλήματα», καταχωρήθηκε στη χορεία των σημαντικών. Έχοντας φτάσει πια στο όγδοο βιβλίο του, το «Σφαιρικά κάτοπτρα, επίπεδοι φόνοι» (εκδ. Πόλις), που κυκλοφόρησε πριν από λίγο καιρό, επανέρχεται στον τόπο προσφιλών του «εγκλημάτων», της Ιστορίας, της επιστήμης, της αφήγησης.
«Τόσα χρόνια ζω αρμονικά μέσα μου και ως επαγγελματίας μαθηματικός και ως ερασιτέχνης ιστορικός και ως καθ' έξιν παραμυθάς» λέει και αφήνει όλες τις αφορμές ανοιχτές να μιλήσουμε για το ιστορικό παρελθόν και το σήμερα έτσι όπως διαπλέκεται στα βιβλία του αλλά και στις ζωές μας. Στο τελευταίο βιβλίο του, το άλμα στον χρόνο, από τον 12ο αιώνα της Τρίτης Σταυροφορίας και της γιάτρισσας Αράβισσας ηρωίδας του Δόνα Εστεφάνα μέχρι την ταραγμένη δεκαετία του 1950 της Κύπρου, γίνεται αριστοτεχνικά... με δύο μυστηριώδεις φόνους και μπόλικα ιστορικά, επιστημονικά, πολιτικά μα και ερωτικά παρεπόμενα.

Ως εκ τούτου μια συζήτηση με τον Τεύκρο Μιχαηλίδη μοιάζει λίγο με τα μυθιστορήματά του. Μπορεί να περισταφεί από τα μαθηματικά και τη λογοτεχνική αφήγηση, τις γυναίκες επιστημόνισσες και τα ανώνυμα θύματα των φονταμενταλισμών, την πατρίδα του την Κύπρο και την ταραγμένη ιστορία της, μέχρι τον χαμαιλεοντισμό του χρηματοπιστωτικού συστήματος και την εξουσία. Και τους φόβους του επίσης.
* Μιλάτε για αρκετά ζητήματα στο τελευταίο σας βιβλίο. Για τις πνευματικές κατακτήσεις των Αράβων, για την Κύπρο και την πολύ πρόσφατη ιστορία της. Αλήθεια, η Ιστορία είναι ο καλύτερος τρόπος να μιλήσεις για το παρόν; Τις ξέρουμε αυτές τις ιστορίες;
Θεωρώ πραγματικά ότι για να καταλάβει κανείς το παρόν πρέπει να γνωρίσει και να κατανοήσει το παρελθόν. Γιατί δεν ξέρω αν η ιστορία επαναλαμβάνεται σαν περιοδικό φαινόμενο ή σαν φάρσα, πάντως οι μοχλεύσεις, οι κινητήριες δυνάμεις στην Ιστορία είναι διαχρονικές. Από την άλλη μεριά γι' αυτό που είπατε, ότι τίθενται ποικίλα ζητήματα στο βιβλίο μου, ίσως φταίει το ότι το ίδιο συμβαίνει και στο μυαλό μου, δηλαδή τόσα χρόνια ζω αρμονικά μέσα μου και ως επαγγελματίας μαθηματικός και ως ερασιτέχνης ιστορικός και ως καθ' έξιν παραμυθάς. Τα μαθηματικά αποτελούν πάντα την κινητήρια δύναμη στις ιστορίες μου -αυτά που τις στατικές εικόνες που σχηματίζονται στη φαντασία μου τις θέτουν σε κίνηση, τις κάνουν ιστορίες με πλοκή.
* Και δεν μπερδεύεστε με όλη αυτή την πολυπλοκότητα;
Θα έλεγα ότι μες στο φτωχό μου μυαλό νομίζω πως μπερδεύομαι δημιουργικά. Ένα χειρόγραφο που μας μιλάει για τη συνάντηση του αραβικού και του δυτικού πολιτισμού στην Ισπανία μεταφέρει μια σημαντική επιστημονική αλήθεια, μια αλήθεια που αναφέρεται στη φύση της ύλης, στην Κύπρο, και την μετατρέπει σε μέσο και σε κίνητρο εγκλήματος. Η Δόνα Εστεφάνα, γιάτρισσα της μνηστής του Ριχάρδου Βερεγκάριας, κουβαλά μαζί της στην Τρίτη Σταυροφορία το χειρόγραφο του Ιμπν Σαϊτάμ «Εγχειρίδιον της οράσεως».
Στο χειρόγραφο αυτό λύνεται ένα δύσκολο πρόβλημα οπτικής που είχε θέσει ο Πτολεμαίος και που μέχρι σήμερα δεν έχει δεχθεί καλύτερη λύση. Όμως στο παλάτι όπου φιλοξενούνται ο Ριχάρδος και η συνοδεία του γίνεται μια δολοφονία. Δυο πράγματα μπορούν να κινηθούν με άνεση διαχρονικά: τα μαθηματικά και το έγκλημα. Έτσι 800 χρόνια αργότερα καλούνται επειγόντως στην εξεγερμένη κατά των Άγγλων Κύπρο τρεις εμπειρογνώμονες που τους ζητείται να αξιολογήσουν ένα μεσαιωνικό χειρόγραφο και μπροστά στα μάτια τους γίνεται μια δεύτερη δολοφονία.
* Βάζετε τρία κομβικά στοιχεία στο βιβλίο σας, τον πολιτισμό και τη διαχρονική σύγκρουσή του με τον φονταμενταλισμό, στοιχείο που βιώνουμε έντονα και στις μέρες μας, την πρόσφατη ιστορία της Κύπρου μέσα από την αριστερή σας ματιά, τη θέση της γυναίας στον αραβικό και δυτικό μεσαιωνικό κόσμο.
Ξεκινάω ανάποδα. Η Δόνα Εστεφάνα είναι χτισμένη πάνω σε ένα πραγματικό πρότυπο, την Χιλντεγκάρντε Φον Ντίγκεν, μια Γερμανίδα φυτοθεραπεύτρια που μας άφησε έναν ολόκληρο θησαυρό με θεραπευτικές συνταγές βασισμένες σε βότανα, πέρα από τις άλλες της δραστηριότητες για τις οποίες είναι πιο γνωστή, π.χ. ως μουσικός. Έδωσα τόσο σημαντικό ρόλο στη Δόνα Εστεφάνα προσπαθώντας, εν μέρει, να δικαιώσω όλες αυτές τις γυναίκες επιστήμονες που ανά τους αιώνες αλλά και μέχρι σήμερα χρειάστηκε να παλέψουν ενάντια όχι μόνο στις δυσκολίες που τους έθετε το επιστημονικό τους αντικείμενο, αλλά και στις κοινωνικές προκαταλήψεις που μέχρι και σήμερα διατείνονται ότι η γυναίκα επιστήμονας δεν είναι κάτι πολύ εφικτό.
* Υπάρχουν ακόμα και σήμερα τέτοιου είδους ζητήματα;
Βεβαίως υπάρχουν. Μια από τις κορυφαίες μαθηματικούς του 20ού αιώνα, η Ρόμπινσον, που συνέβαλε καθοριστικά στη λύση ενός πολύ σημαντικού μαθηματικού προβλήματος, του δέκατου προβλήματος του Χίλμπερτ, δεν αξιώθηκε να πάρει έδρα μαθηματικών στο αμερικανικό πανεπιστήμιό της τη δεκαετία του 1960, γιατί κρίθηκε ότι μια γυναίκα δεν ταιριάζει σε μια έδρα μαθηματικών.
* Ως Κύπριο είναι φυσικό να σας αφορά η σύγχρονη ιστορία του νησιού. Γιατί αργήσατε τόσο να την εντάξετε σε βιβλίο σας;
Χρειάστηκε να φτάσω στο όγδοο βιβλίο μου, έχοντας ταξιδέψει λίγο - πολύ παντού με τα προηγούμενα, για να τολμήσω να ταξιδέψω και στον τόπο μου. Ίσως γιατί τα πάθη και οι καημοί της Κύπρου με αγγίζουν περισσότερο από οποιαδήποτε άλλα πάθη και καημούς, μια και η ιδιότητα του Κύπριου της διασποράς μου προσδίδει ιδιαίτερη συναισθηματική φόρτιση. Προσπάθησα ωστόσο να αγγίξω αυτές τις δυο σελίδες της κυπριακής ιστορίας, την κατάκτηση από τον Ριχάρδο το 1191 και τον αντιαποικιακό αγώνα του 1955-59, με όσο το δυνατόν μεγαλύτερη «ψυχρότητα» για να μην παρασυρθώ σε σκέψεις πέρα από τη λογική. Ωστόσο δεν μπορούμε να παραβλέψουμε πως η Κύπρος, που όπως λέει ο Σαββόπουλος «οι εμπόροι τη μισούνε», ήταν και εξακολουθεί να είναι λεία των πιο άγριων και πιο αρπακτικών ορνέων. Και συχνά παράπλευρη απώλεια της αβελτηρίας των ηγετών της λεγόμενης μητρός πατρίδος.
* Οι πολίτες των δύο κοινοτήτων μπορούν να οδηγήσουν στην υπέρβαση του διχασμού; Έχουν αυτή τη δύναμη αλλά και τη διάθεση οι απλοί άνθρωποι;
Θεωρητικά μπορούν, γιατί, όσα και αν μεσολάβησαν, κατά βάθος είναι ο ίδιος λαός. Πριν από αρκετά χρόνια παρακολούθησα στην τηλεόραση μια συζήτηση μεταξύ Ελληνοκυπρίων και Τουρκοκυπρίων που γινόταν στα αγγλικά και μου έκανε ιδιαίτερη εντύπωση πως και οι δύο πλευρές μιλούσαν αγγλικά με την ίδια βαριά κυπριακή προφορά. Ωστόσο οι κρατούντες στον κόσμο σήμερα δεν επιτρέπουν στους λαούς να εκφραστούν. Δε βλέπω γιατί στην Κύπρο θα κάνουν εξαίρεση.
* Η σύγκρουση πολιτισμού και φονταμενταλισμού φαίνεται να σας απασχολεί ιδιαίτερα, όπως και την εποχή μας άλλωστε
Όταν με την επικράτηση του χριστιανισμού μπήκε ένα βίαιο τέλος στην αρχαία ελληνική επιστήμη, ο ανερχόμενος τότε αραβικός πολιτισμός πήρε τα ηνία. Αντιμετώπισε με εξαιρετικό σεβασμό τα επιτεύγματα των Ελλήνων, τα διατήρησε, τα μετέφρασε και τα προχώρησε αρκετά βήματα μπροστά. Από τα αραβικά κείμενα, κυρίως, ο δυτικός πολιτισμός της Αναγέννησης συμπλήρωσε τις γνώσεις του για την ελληνική επιστήμη και πραγματοποίησε τη μεγάλη επιστημονική επανάσταση. Οι άνθρωποι του πολιτισμού και της επιστήμης είχαν ανέκαθεν απέναντί τους τούς φανατικούς της θρησκείας, είτε αυτοί ήταν ορθόδοξοι ζηλωτές των αρχών της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας είτε ήταν Άραβες μουλάδες είτε ήταν καθολικοί ιεροεξεταστές είτε είναι σήμερα ισλαμιστές φονταμενταλιστές.
* Στο στόχαστρο δεν είναι μόνο ο πνευματικός κόσμος, αλλά και οι απλοί άνθρωποι
Οι απλοί άνθρωποι ήταν πάντοτε στο στόχαστρο, με τη διαφορά ότι η Ιστορία δεν μιλά γι' αυτούς. Όταν η Ιστορία μιλάει για νίκες του Μ. Αλεξάνδρου, του Μ. Θεοδοσίου, του Χαρούν Ελ Ρασίντ ή του Φερδινάνδου της Ισπανίας, δεν πολυενδιαφέρεται για τους εκατοντάδες χιλιάδες φτωχούς ειδολολάτρες, χριστιανούς, εβραίους, μουσουλμάνους που σφαγιάστηκαν. Φοβάμαι ότι και η Ιστορία του 21ου αιώνα, όταν θα γραφτεί, θα αγνοήσει επίσης αυτά τα αθώα θύματα τα οποία εμείς γνωρίζουμε γιατί τα βλέπουμε, αν και έχουμε συχνά την τάση να τα βλέπουμε επιλεκτικά.

* Μόνο αυτό φοβάστε σήμερα;
Όχι. Φοβάμαι ότι η ανθρωπότητα οδεύει ολοταχώς προς κοινωνικές δομές του 19ου, του 18ου, του 17ου αιώνα. Έχω την εντύπωση η λεγόμενη κρίση, όχι μόνο στην Ελλάδα, είναι το όχημα επιστροφής στις κοινωνικές και παραγωγικές σχέσεις του 19ου και 18ου αιώνα με μέσο τη διάλυση της μεσαίας τάξης, τη διάλυση του κράτους πρόνοιας, την καταρράκωση του εκπαιδευτικού συστήματος και την κατάργηση του δικαιώματος σε κλήρο.

* Δεν υπάρχει γιατρειά;
Όχι.

* Είναι τόσο δυνατό το χρηματοπιστωτικό σύστημα;
Είναι τόσο δυνατό και τόσο επιδέξιο στη διαχείριση των ανθρώπινων αδυναμιών όπως είναι η ζηλοφθονία και κυρίως το πάθος για την εξουσία.

* Αυτό, αν δεν κάνω λάθος, υπαινίσσεστε σαφώς στα δύο προηγούμενα βιβλία σας, τον "Μέτοικο και τη συμμετρία" και τα "Εγκλήματα δημοσιονομικής προσαρμογής", ότι ακόμα και ο πιο νηφάλιος πολίτης μπορεί να εξαγριώσει την εξουσία ή να εξαγριωθεί όταν του δοθεί η εξουσία.
Αυτό που έρχεται και επανέρχεται στο μυαλό μου και συνεπώς και στο γράψιμό μου είναι ότι κανένας μα κανένας δεν είναι αλώβητος από την εξουσία. Η εξουσία, η πιο μολυσματική ασθένεια της ανθρωπότητας, είναι ικανή στα άτομα και στις ομάδες ακόμα και των καλύτερων προθέσεων να ενσταλάξει το δηλητήριο και να τα κάνει να αναδείξουν τον χειρότερο εαυτό τους ομογενοποιώντας τις επιδιώξεις και τις στάσεις.

* Αστυνομική λογοτεχνία και μαθηματικά, μεγάλες αγάπες και οι δύο. Πώς διαπλέκεται η μία με την άλλη; Το ρωτώ γιατί αυτή η σχέση σας απασχολεί όχι μόνο ως συγγραφέα αλλά και σε εκπαιδευτικό και ερευνητικό επίπεδο σχετικά με τη χρήση της αφήγησης και της Ιστορίας στη διδασκαλία των μαθηματικών. Είναι μια εργαλειακή σχέση;
Η αφήγηση είτε μιας κατάλληλα επιλεγμένης μυθοπλασίας είτε μιας πραγματικής ιστορίας είναι μια εξαιρετικά καλή και ήπια πύλη εισόδου προς τα μαθηματικά. Από τη φύση τους αφηρημένα και θεωρητικά, τα μαθηματικά γίνονται πολύ πιο ελκυστικά όταν εμπλέκονται με μια ανθρώπινη ιστορία που αποκαλύπτει τις πηγές γέννησής τους και τη δυναμική της εξέλιξής τους. Αυτό δεν αλλάζει τη φύση των μαθηματικών, που ούτως ή άλλως είναι λιτή και αφηρημένη, εξομαλύνει όμως τον δρόμο προσέγγισης προς αυτά.
Δεν είναι τυχαίο, ότι ένας από τους πατέρες των σύγχρονων μαθηματικών, ο Λάιτμιτ, και ένας από τους πατέρες της αστυνομικής λογοτεχνίας, ο Έντγκαρ Άλαν Πόε, χρησιμοποιούν τον ίδιο λατινικό όρο ratiocinatio για να περιγράψουν την τέχνη τους. Ο Λάιτμιτ θέτει το θέμα ενός calculus ratiocinator (λογισμού των συλλογισμών) και ο Πόε περιγράφει τις ιστορίες του ως "tails of ratiocination (ιστορίες συλλογισμού).
Οι διαδικασίες εξιχνίασης, αλλά σε πιο σύγχρονες ιστορίες και οι διαδικασίες εκτέλεσης αλλά και απόκρυψης ενός εγκλήματος, δομικά είναι όμοιες με τις διαδικασίες επίλυσης ενός μαθηματικού προβλήματος. Το μόνο που ίσως διαφέρει είναι οι παρελκυστικές παρεμβολές με τις οποίες όσοι γράφουν λογοτεχνία της παραβατικότητας επιτρέπουν στον εαυτό τους να διανθίζει και να περιπλέκει τις αφηγήσεις τους.

* Βάζετε έναν νέο όρο, τη λογοτεχνία της παραβατικότητας. Διαφοροποιείστε από τον όρο αστυνομική λογοτεχνία;
Αν προσέξετε τη λεγόμενη αστυνομική λογοτεχνία, ο κοινός παρονομαστής είναι το έγκλημα ή η πρόθεση ή η υποψία για έγκλημα. Συχνά η αστυνομία απουσιάζει, γι' αυτό θεωρώ ότι ο όρος λογοτεχνία της παραβατικότητας είναι γενικότερος και περιεκτικότερος από την αστυνομική λογοτεχνία.

* Είτε αστυνομική είτε λογοτεχνία της παραβατικότητας συμμερίζεστε την άποψη ότι αποτελεί την κοινωνική - πολιτική λογοτεχνία των ημερών μας;
Σε μεγάλο βαθμό ναι. Νομίζω ότι αυτού του είδους η λογοτεχνία φωτογραφίζει με αρκετή πιστότητα την κοινωνία, τις δομές της, τα πάθη της, τις δυναμικές της.

* Γράφεται καλή αστυνομική λογοτεχνία στις μέρες μας εντός και εκτός συνόρων;
Όταν κάτι γράφεται πολύ, εμπεριέχει και καλό και κακό και μέτριο.


____________

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ Κρημνιώτη Πόλυ
Δημοσίευση: 04 Σεπτεμβρίου 2016